Nuttige internetadressen
|
Gedichten
Gedichten over taal Bent u op zoek naar gedichten over taal? Bij voorbeeld over de moeilijke Nederlandse taal en/of geschreven met voorspelbare spelfouten, wat er een humoristisch effect aan geeft? Naar aanleiding van een vraag via de mailinglist van de vakcommunity Nederlands bracht een aantal leden in korte tijd onderstaande verzameling bij elkaar. Met veel dank aan iedereen die een bijdrage leverde! Heeft u aanvullingen? Mail de communitymanager: w.h.weydema@planet.nl. Waarom een buitenboordmotor eenzaam is ‘Waarom een buitenboordmotor eenzaam is en waarom je Jansen heet als je Jansen heet en waarom eieren vroeger geen eieren waren en waarom we geen zeventigduizend letters hebben en nog veel meer over de taal die je nu leest.’ Dat is de volledige titel van een boek over het Nederlands, “voor kinderen en andere mensen”. Tekst en tekeningen zijn van kinderboekenschrijfster Joke van Leeuwen. Het bevat veel interessante en humoristisch geschreven teksten over taal, zoals het gedicht "Verwarrende werkwoorden." Ollekebollekes over taal, door Hans Manders
1 Leven is duur vandaag Mensen die klagen dus: Alles dat kost toch zo Vreselijk duur
O die voortdurende Contaminatiefout Wie zoiets zegt slaat een Modderfiguur
2 Toenemend taalverval: Ieder in Nederland Zegt niet meer zij maar als Onderwerp hun
Hoor ik dat, krijg ik een Adrenalinestoot Daar ik dat echt niet meer Aanhoren kun
3 Wie kent zijn moedertaal Weet wat na groter komt? Velen die zeggen steeds Groter als mij
Lijden die mensen aan Hersenverwekingen? Of is hun hoofd er dan Even niet bij?
4 Strijd tegen taalverval! Schreeuw waar dat nodig is: Nooit zit je langs iemand Maar altijd naast!
Wijs je die ander op Spreektaalverloedering Kijkt hij je vragend aan Nee, stomverbaasd
Wat zijn Ollekebollekes? Wie is Hans Manders Twee gedichten van Willem Wilmink Eerst twee gedichten van Willem Wilmink. Beide zijn begonnen als een lied in het kinderprogramma JJ de Bom, gezongen door Joost Prinsen. (Met dank aan Marjan Slaats) Willem Wilmink: Mijn zuster UrsulaMijn zuster Ursulais goed in grammatica: zij kan er meer van dan ik er van ken. Kind, je weet niet wat een sufferd ik ben. Soms denk ik dat ik het eindelijk snap: Jan lijdend voorwerp in Jan krijgt een klap en Marie werkt toch mee in Marie krijgt een kus en Marie is het meewerkend voorwerp dus. Allemaal fout, volgens mijn zus. Mijn zuster Ursula is goed in grammatica: zij kan er meer van dan ik er van ken. Kind, je weet niet wat een sufferd ik ben. Soms denk ik dat het gemakkelijk is: zijn is gezegde in Jan eet zijn vis, was is het werkwoord in Ze is aan de was, pas is een bijwoord in Pas op je pas, Allemaal fout, mompelt de klas. Mijn zuster Ursula is goed in grammatica: zij kan er meer van dan ik er van ken. Soms denk ik dat ik een vondeling ben. Maar ik word later veel beter dan zij, want dan maak ik er bepalingen bij: bepaling van rottig, bepaling van leuk, bepaling van kriebel, bepaling van jeuk, bepaling van deling, bepaling van breuk, bepaling van botsing, bepaling van deuk. Mijn zuster Ursula is goed in grammatica: zij kan er meer van dan ik er van ken. Kind, je weet niet wat een sufferd ik ben. Willem Wilmink: DicteesGrouwe gebauwen, louwe thee,holadio, holadié, word je broer dominee? Heel gemakkelijk, zo'n dictee. Jan vermeid het komitee, holadio, holadié, en de mijd bleikt heel tevré, wat gemakkelijk, zo'n dictee. Heremejee... ik heb een twee. A.u. - o.u. - a.u.w., o.u.w. of dubbel-ee, word je broer moet met d.t., wat een smerig rot-dictee. En 't zijn niet alleen dictees waar ik hier op school voor vrees: ook elk opstel dat ik schrijf staat van rooie strepen stijf. Streep toch niet zo veel, meneer, anders durven wij niet meer, blijven wij ons leven lang zelfs voor brieven schrijven bang. A.u. - o.u. - a.u.w., o.u.w. of dubbel-ee, d. of t. of d.t. - stop ermee - stop ermee! Kees Stip Er bestaat ook nog een kort gedichtje over grammatica van Kees Stip (geciteerd in de Nederlandse Grammatica van M.C. van den Toorn): Op een ijsbeerEen ijsbeer beerde zoveel ijsdat het ging vriezen in Parijs In Barcelona en Madrid werden de sinaasappels wit Twee kostschoolmeisjes te Misore zijn aan hun banken vastgevroren en ook een knaapje op Ceylon dat zijn grammatica niet kon Leert vlijtig jongens dus en meisjes, En eet vooral niet zoveel ijsjes. Ivo de Wijs En dan is er ook nog een liedje, geschreven door Ivo de Wijs en gezongen door Jasperina de Jong. Ode aan onze taalJe hoort nergens geen nette verzorgde taalOp de scholen, ach laat me niet lachen Daar word ampel op uitspraak of spelling gelet En het opstel schijnt niet meer te maggen Geen mens kan zijn taal noch nog ken nog wat lezen Fatsoenlijke scholen kosten zeker veels te duur 't Is een ontwikkeling die volgens mij onaverechts moet wezen Zo krijgt de jeugd toch nooit geen kijk op de cultuur refrein: Het valt wel mee zeggen de kenners, maar ik ken er zelf niet bij Dat hun de functie van het onderwijs vergeten Maar hen zijn dus de geleerden, dus veel kundiger als mij Dus hun zallen het dus wel eht beste weten Ik geef eens even een voorbeeldje, neem nou de premier Als hij hem zijn opinie wil gaan zeggen Dan komt ie met zullie dan lullie niet meer Nee dan moet ik echt even gaan leggen Mijn school indertijd wou de taal intrigeren Ze wouden dus dat er veel werd voorgedeclameerd Maar als ik nou naar mijn dochter kijk wat hun dan nou dan moeten leren Dan leren hun het tegenswoordig toch verkeerd refrein: Ja nu hoeven ze zelfs op de lagere school Nooit geen zinnetjes meer te ontleden Ach die mannen van wie dat niet hoeft Die zou ik graag proberen om over te reden Ach heren ik weet te ontleden is moeilijk Maar al wie zijn kansen even goed dan ik benut Die kunnen taalbeheersing, maar u is nog erger als ferfoeilijk U stelt een hele generatie voor piet lut refrein: Ik lig me neer bij die geleerden, maar het is laag bij de grond Dat ik en u voor ouderwets worden versleten Er is niemand straks die evengoed zijn taal beheerst dan ons Maar aan mij ken dat dus niet worden verweten of niet dan wel De spellingchecker van Word De spellingchecker van Word doet ook mee. De maker van het volgende gedicht is anoniem. Ode aan de Word spelling controleIk heb een spelling 's jekkerIn die p c fan mei Die vraag ik steeds te kei ken Offer ook vouw ten sein Ik tip een toets en mak een wort En wacht op wad ie zeg Of ik nauw goed zit offer keert Hei ken in taal sein weg Zo gouw er een ver gissing is Zeg hei dat dus die rekt Dan maak ik al men fouten gut Soda tut beter bekt Ik dé dit stuk ook door 'm heen Ben blei dat hei toen zij Dat ie geen vouwtje fin den kon In 't Neder lans fan mei Men spreekt van één lot, en verschillende loten Van het volgende gedicht circuleren verschillende varianten. Ik geef er een weer. Varianten zijn te vinden op http://decolumnist.web-log.nl/decolumnist/2006/11/nederlandse_taa.html En een variant in het Engels: http://www.beantowngeek.com/archives/2003/08/fun_with_the_english_language.php met dank aan Michel Couzijn. Een variant is ook te vinden in het boekje: Ik voel me wat bijzonder, Auteur(s) Dichter Onbekend Het gedicht heeft daar als titel: De linguistieke logika van het Nederlands (met dank aan Hannie Bruijnooge) Alle Nederlandse varianten hebben als bron: een gedichtje van de bekende Charivarius (Gerard.Nolst Trenité), uit de bundel "Ruizerijmen" (1914). Er bestaat ook een Engelse versie, die begint met "We'll begin with a box, and the plural is boxes", en die onder verschillende titels circuleert ("Why English is so hard", "The English Lesson"). Sommigen beweren dat de auteur onbekend is, maar het wordt ook wel onder de titel "Pluralities" toegeschreven aan de Amerikaanse linguïst Eugene A. Nida (met dank aan Peter-Arno Coppen). Nederlands moeilijk te leren?Men spreekt van één lot, en verschillende loten,Maar ’t meervoud van pot is natuurlijk geen poten. Zo zegt men ook altijd één vat en twee vaten, Maar zult u ook zeggen één kat en twee katen? Laatst ging ik vliegen, dus zeg ik vloog. Maar zeg nou bij wiegen beslist niet: ik woog, Want woog is nog altijd afkomstig van wegen, Maar is dan ‘ik voog’ een vervoeging van vegen? Wat hoort er bij ‘zoeken’? Jazeker, ik zocht, En zegt u bij vloeken dus logisch: ik vlocht? Welnee beste mensen, want vlocht komt van vlechten. En toch is ik ‘hocht’ niet afkomstig van hechten. En bij lopen hoort liep, maar bij kopen geen kiep. En evenmin zegt men bij slopen ‘ik sliep’. Want sliep moet u weten, dat komt weer van slapen. Maar fout is natuurlijk ‘ik riep’ bij het rapen. Want riep komt van roepen. Ik hoop dat u ’t weet En dat u die kronkels beslist niet vergeet. Dus kwam ik u roepen, dan zeg ik ‘ik riep’. Nu denkt u van snoepen, dat wordt dan ‘ik sniep’? Alweer mis m’n beste, maar u weet beslist, Dat ried komt van raden, ik denk dat u ’t wist. Komt bied dan van baden? Welnee, dat wordt bood. En toch volgt na wieden beslist niet ‘ik wood’. ‘Ik gaf’ hoort bij geven, maar ‘ik laf’ niet bij leven. Dat is bijna zo dom als ‘ik waf’ hoort bij weven. Zo zegt men: wij drinken en hebben gedronken. Maar echt niet: wij hinken en hebben gehonken. ’t Is moeilijk, maar weet u: van weten komt wist, maar hoort bij vergeten nou logisch vergist? Juist niet zult u zeggen, dat komt van vergissen. En wat is nu goed? U moet zelf maar beslissen: Hoort bij slaan nu ik sloeg, ik slig, of ik slond? Want bij gaan hoort ik ging, niet ik goeg of ik gond. En noemt u een mannetjesrat nu een rater? Dat geldt toch alleen bij een kat en een kater. De columnist Engelse variant Tip Tot slot nog een paar tips. Zoekt u een gedicht? Weet u alleen nog een regel van het gedicht, of slechts een paar woorden? Ga naar www.zeeuwsebibliotheek.nl. Klik op Catalogus, Uitgebreid zoeken, Bestand: Gedichtencatalogus (in plaats van catalogus zeeuwse bibliotheken). Vul een regel uit het gedicht in en er komt een verwijzing naar de bundel waarin het gedicht is opgenomen. (Let wel... er zitten duizenden gedichten in de Gedichtencatalogus, maar natuurlijk niet alle). Met dank aan Hannie Bruijnooge, consulent bibliotheekwerk voor jongeren en voortgezet onderwijs, Zeeuwse Bibliotheek. Een grote verzameling gedichten over onderwijs en taal is te vinden op deze website: http://www.schildwacht.com/rita/taal/taal_gedichten_thema_welkom.html Met dank aan Fred Marsman, webmaster www.cambiumned.nl. Gedichtencatalogus |