Columns
chips en cola
Chips en cola.
‘Ik heb de film gezien juf!’ Maarten roept al voor zijn beurt in de kring door de klas. Dat ben ik niet van hem gewend. Maarten is zo’n beschaafde jongen die altijd zijn beurt wacht en zich soms laat overschreeuwen door anderen.
‘Wat leuk Maarten, naar welke film ben je geweest?’ vraag ik. Dat is enigszins naïef, als blijkt dat Maarten begint te vertellen dat hij de film ‘Fitna’ gezien heeft van Geert Wilders. De klas valt stil. Blijkbaar is Maarten de enige en hij merkt dat ook. Nu hij de volle aandacht heeft vertelt hij met kleine details over hoe hij met zijn grote broer op zolder samen naar de film heeft gekeken. Op Internet. Zijn ouders waren er toch niet en zijn broer heeft nog wat vrienden uitgenodigd om ook te komen kijken. Hij vertelt wat er te zien was en vooral de smeuïge details zijn interessante om te benoemen.
Tijdens zijn verhaal bemerk ik mijn twijfel. Moet ik hem afkappen? Moet ik hem juist vragen stellen? Ik besluit om hem zelf te laten vertellen en niet in te grijpen.
Na zijn verhaal valt er een stilte in de groep. Vragend kijken een aantal ogen mij aan. Mogen ze vragen stellen? Iedereen voelt haarfijn aan dat dit niet een onderwerp is om zomaar overheen te stappen.
Ik schraap mijn keel. Mijn hersens werken op volle toeren. Ik wil niet een oordeel klaar hebben, ik wil niemand aanvallen en ik wil dat de kinderen met respect praten over anderen en hun godsdiensten. Hoe bewandel ik de juiste weg?
Ik wist het natuurlijk wel, dat de kinderen er over zouden beginnen. Maar omdat de film nog niet uit was heb ik het even geparkeerd. En net op de avond dat de film te zien was zat ik in ’t theater. Ik heb zelfs ’s ochtends het nieuws gemist. En dat terwijl ik altijd even ’t laatste nieuws check. Maar net niet vandaag! Ik kan mezelf wel voor m’n hoofd slaan. Wat suf dat ik dat gemist heb! Zoveel gesprekken heb ik al gevoerd met de kinderen; over godsdienstvrijheid, vrijheid van meningsuiting maar bovenal over respect voor elkaar. We hebben verkiezingen nagespeeld en naar elkaars argumenten geluisterd. We hebben liedjes, gedichten en leuzen gemaakt over respect. Wat is nu wijsheid? Hoe reageer ik met respect?
Ik kijk de kring rond. Dan kijk ik naar Maarten en vraag hem: ‘Maarten, wat vond je nu echt van de film?’ Maarten kijkt me niet begrijpend aan. ‘Ik heb dat toch net verteld juf!’ ‘Nee, je hebt verteld hoe je hebt gekeken en wat er te zien was. Maar wat vond jij nu van de film?’ probeer ik nog eens.
‘Oh, Maarten glimlacht breed, ik vond het vet cool juf!’
Dat vreesde ik al. Ik ken de broer van Maarten en kan een beetje inschatten wat voor soort vrienden hij heeft. Daar zitten zeker geen vrienden tussen die als godsdienst de Islam aanhangen.
Ik doe nog een poging. ‘Maar Maarten, misschien kun je ons uitleggen wat je dan precies vet cool vond. Deze film is tenslotte niet voor niets bijna wereldnieuws geworden en iedereen heeft er een mening over. Misschien kun je ons uitleggen wat je het ‘coolste’ van de film vond?’
‘Oja, zegt Maarten vol zelfvertrouwen, ik vind het coolste dat we 3 zakken chips hebben leeggegeten tijdens de film en ook nog eens 3 flessen cola hebben leeggedronken!
Ik was echt misselijk op ’t eind!’
Op mijn gezicht verschijnt een lach en ik merk dat de kinderen hierop reageren met dezelfde reactie. Gelukkig, de juf gaat geen moeilijke discussie aan in de kring lijken ze te denken. Tegelijkertijd gaan er weer een aantal vingers omhoog. Er willen meer kinderen vertellen. Ik geef Sophie de beurt. ‘Ik ben gisteren naar het feestje van mijn nichtje geweest juf!’
Ik zucht van opluchting. Ik heb nog even om erover na te denken. En terwijl Sophie verder vertelt over taart en cadeautjes bedenk ik hoe dankbaar ik ben dat ik in het basisonderwijs werk. Daar overheerst vaak nog het belang van chips en cola boven die van moeilijke politieke discussies.
De gelukkige klas?
De gelukkige klas?
Ik lees, net als vele anderen, de Gelukkige Klas van Theo Thijssen. Wat een heerlijk boek. En ondanks het verschil van zo’n ruim 80 jaar met nu, is er zoveel herkenbaar voor ons, die in het onderwijs zitten.
Hoe vaak hoor je mensen niet verzuchten dat de kinderen van nu zo brutaal zijn, zo mondig en de ouders zoveel meer kritiek hebben. Vaak genoeg hoor je men zeggen: ‘Nou, dat hoefde ik vroeger niet te proberen!’
En dat is ook zo. Het vak leraar is in de loop van de jaren heus veranderd. Het zou ook een schande zijn als het onderwijs en zijn mensen stil zouden blijven staan. Maar wat nu zo mooi is, is wat gebleven is. Dat het is streven van de leraar naar een gelukkige klas. Want als de klas gelukkig is, dan is de leraar dat ook.
De jonge onderwijzer Staal in het boek van Thijssen, worstelt iedere dag, net als wij, om de sfeer in de groep goed te houden. En niet zozeer met de kinderen, maar met zichzelf. Hij is zich er van bewust welke invloed zijn stemming heeft op de groep.
Bijvoorbeeld als de inspecteur plotseling in de school is en hij er van overtuigd is dat de deze man ieder moment de klas binnen kan lopen. Er heerst in geen tijd een ijzige stilte en de kinderen werken zich een slag in de rondte.
Ik ken dat wel. Ik weet dat de inspecteur op school is, straks komt hij bij mij in de klas. Maar hoe laat zou hij er ook al weer zijn? Nou ja, ik zorg ervoor dat alles in orde is en de kinderen hard aan het werk zijn. Ja! Hard aan het werk, want dan is het bij voorbaat goed.
Of als meester Staal in de laatste week voor de zomervakantie uit alle macht de orde nog probeert te bewaren en in zijn eigen frustratie een kind zo laat schrikken dat het kind zijn hoofd tegen de tafel stoot. Meester Staal kan hier niet mee de vakantie in. Hij vindt het afschuwelijk wat hij heeft gedaan. Hij zoekt het kind op.
Ik ken dat wel. In de laatste weken voor de vakantie is het altijd schipperen. Laat je ze gaan of wil je ze toch nog onder de duim krijgen? En als ik dat laatste probeer, krijg ik last van frustratie en dan kan het wel eens zijn dat één van de leerlingen het moet ontgelden. Gelukkig is het wel zo in deze tijd, dat je als leerkracht naar een leerling kan toestappen en kan zeggen,: ‘Joh, wat ik net tegen je zei was niet eerlijk. Het spijt me.’
Meester Staal heeft het ook zo druk met zijn klas. Hij doet een studie Frans (omdat het hoort) maar zijn prioriteit ligt bij de klas. Als hij klaar is met zijn studie en hij heeft zijn examen gehaald denkt hij als eerste: ‘ziezo, nu kan ik weer eens goed op school beginnen’. En dat terwijl deze akte hem de mogelijkheid geeft om op een ‘hogere’ school les te geven.
Ik ken dat. Ik doe een leuke studie naast mijn werk, om straks wat anders te gaan doen binnen het onderwijs. Maar als ik er mee klaar ben, zal ik waarschijnlijk als eerste denken: ‘Hè, nou ga ik eens even lekker aan de slag met de klas’.
De gelukkige klas, daar streven we allemaal naar. In 1926, maar ook in 2008. Als we maar wel bedenken dat die gelukkige klas gaat over de kleine gelukkige momenten; dat een kind zichtbaar groeit, dat je merkt dat je samen groeit, dat je met elkaar lacht en leuke dingen meemaakt.
De gelukkige klas bestaat niet…alleen maar soms. En dat is maar goed ook!
Zelfstandig leren
Van: lysbeth@school.nl . Aan: Martine@lio.nl
Onderwerp: Zelfstandig??
Hoi M!
Ik heb een artikel geschreven over zelfstandig werken, het begint zo:
Op scholen zie je het steeds vaker, kinderen leren van elkaar en van zichzelf. Het bevorderen van de zelfstandigheid is een must geworden. Leerkrachten zien steeds meer mogelijkheden voor kinderen om zichzelf te kunnen ontplooien en d.m.v. het zelfstandig verwerken van de stof is er meer ruimte voor de begeleiding van die kinderen die daar baat bij hebben. Ja, dat zelfstandig werken hadden ze al veel eerder uit moeten vinden. En eigenlijk is het zo eenvoudig…
Van: Martine@lio.nl Aan: lysbeth@school.nl
Onderwerp: Re:Zelfstandig??
Juf, wat heb je ook alweer net gezegd, wat moest ik ook alweer maken? – Dat heb ik net op het bord geschreven. Juf, het samenwerken lukt niet, hij doet vervelend! – probeer het zelfstandig maar op te lossen, jullie zijn groot genoeg. Juf, waarom mag ik de eerste tien minuten niks vragen? – omdat we in de klas, zoals ik al eerder zei, proberen zelfstandig te werken. Juf, mijn vulling is leeg, sorry maar dat moest ik echt even zeggen. – je mag de eerste tien minuten niet bij me komen, weet je nog, zelf even oplossen. Juf, op welke regel moet ik beginnen met schrijven? – WAT MAAKT MIJ DAT NOU UIT?!
Wat zei je ook alweer over zelfstandig werken in combinatie met eenvoudig?
Van: lysbeth@school.nl . Aan: Martine@lio.nl
Onderwerp: Re: Zelfstandig??
Het is natuurlijk maar hoe je het bekijkt. Van Dale zegt over het woord zelfstandig: bn; -heid 0.1.op zichzelf staandð onafhankelijk, autonoom
Dat lijkt me vrij helder. Dat betekent dus dat kinderen zelf dilemma’s kunnen aanpakken, zelf aan het werk kunnen en zelf keuzes kunnen maken. Wij, in het onderwijs, zijn uitstekend in staat om dat kinderen op deze wijze te laten werken. Bovendien hebben zij daar in hun toekomst bijzonder veel profijt van. Is het niet een kwestie van aanleren?
Van: Martine@lio.nl Aan: lysbeth@school.nl
Onderwerp: Re:Zelfstandig??
Aanleren, ja daar heb je gelijk in. Maar wanneer moet dat beginnen? In de kleuterklas? Groep 3? Groep 4? Moeten mijn groep 5 kinderen niet al super vaardig zijn in het zelfstandig werken? Betekent het, dat nu blijkt dat mijn groep 5 kinderen niet zelfstandig kunnen werken, dat de leerkrachten in de eerdere jaren deze vaardigheid hebben verzaakt om aan te leren?
Aanleren van zelfstandigheid, het lijkt wel of ik met niets anders bezig ben. Trucjes verzinnen die het zelfstandig werken uitlokken en/ of stimuleren. Moet er ook niet zoiets zijn dat kinderen het zelf prettig vinden om zelfstandig te werken? Een gevoel van binnenuit die zegt: ik kan het zelf, dat wil ik laten zien. (Ik heb dus de juf niet altijd nodig!)
PS Kan ik trouwens jouw stoplicht eens lenen? Dan zet ik die de hele dag op rood!
Van: lysbeth@school.nl . Aan: Martine@lio.nl
Onderwerp: Re: Zelfstandig??
Nee, je mag mijn stoplicht niet lenen. Je kunt het best zelf. Je bent tenslotte zelf ook heel zelfstandig. En dus kun je ook zelf heel goed bedenken wat je zou kunnen doen om jouw klas zelfstandig aan het werk te krijgen. Je kunt de kinderen heel goed zelf leren wat te doen als ze niet verder kunnen met hun werk, welke taak de volgende is en hoe je je eigen materialen opgeruimd en netjes houdt. Daar ben jij toch ook goed in? Nee, ik heb er het volste vertrouwen in. Dat kan jij heel goed zelf. Ik wens je geen succes, want dat heb je niet nodig.
Oja, dan nog even iets heel anders. Ik heb niks meer voor Biologie in de weektaak. Jij had daar toch zo’n mooi programma voor? En als je het dan toch voor me opzoekt, wil je me dan ook iets voor aardrijkskunde geven? Alvast bedankt hoor!
Lysbeth & Martine
|
|